ਹੈਲਥ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ, ਕਲਾਈ, ਕੂਹਣੀ, ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਊਸ ਅਤੇ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਗਲਤ ਬੈਠਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਂਡਨਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
1. ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਊਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਮਾਊਸ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੱਥ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਂਡਨਾਂ ’ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ, ਦਰਦ ਜਾਂ ਕਲਾਈ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਗਲਤ ਬੈਠਣ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ
ਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਕੂਹਣੀਆਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਲਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ’ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
3. ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਡੈਸਕ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਿਨਾਰੇ ’ਤੇ ਰੱਖਣਾ
ਡੈਸਕ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਿਨਾਰੇ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਂਹ ਜਾਂ ਕਲਾਈ ਟਿਕਾਉਣ ਨਾਲ ਨਸਾਂ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਰਦ, ਝਨਝਨਾਹਟ ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰੇਕ ਨਾ ਲੈਣਾ
ਇੱਕੋ ਕੰਮ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਂਡਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਵਰੀ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
PC ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ
- ਮਾਊਸ ਨੂੰ ਕੀਬੋਰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੂਰ ਨਾ ਲਿਜਾਣਾ ਪਵੇ।
- ਕੂਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 90–120 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ ’ਤੇ ਰੱਖੋ।
- ਕਲਾਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
- ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਰੱਖੋ, ਉੱਪਰ ਨਾ ਚੁੱਕੋ।
- ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ ਕਿ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਝੁਕਾਉਣਾ ਪਵੇ।
- ਹਰ ਘੰਟੇ ਕਰੀਬ 5 ਮਿੰਟ ਦਾ ਛੋਟਾ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੋ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੁਰੋ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ ਕਰੋ।
ਬਾਂਹ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਆਸਾਨ ਕਸਰਤਾਂ
- ਇੱਕ ਬਾਂਹ ਸਿੱਧੀ ਅੱਗੇ ਕਰੋ। ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ। ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ।
2. ਬਾਂਹ ਸਿੱਧੀ ਰੱਖ ਕੇ ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਕਰੋ। ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੋ। ਜੇ ਦਰਦ ਵਧੇ ਤਾਂ ਕਸਰਤ ਰੋਕ ਦਿਓ।
3. ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਘੁਮਾਓ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਜਕੜਨ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ ਮੁੱਠੀ ਬਣਾਓ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ। ਕੰਪਿਊਟਰ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਟਾਈਪਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇੱਕ ਸੌਖੀ ਮੂਵਮੈਂਟ ਹੈ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ:
- ਪ੍ਰੋਟੀਨ: ਦਾਲਾਂ, ਚਣੇ, ਰਾਜਮਾ, ਅੰਡੇ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀ/ਚਿਕਨ
- ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ: ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ, ਤਿਲ ਆਦਿ
- ਵਿਟਾਮਿਨ D: ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ
- ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ: ਬਦਾਮ, ਕਾਜੂ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ
- ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ
- ਪਾਣੀ: ਦਿਨ ਭਰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਪੀਓ
ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਬਾਂਹ ਦਾ ਦਰਦ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨਪਨ, ਝਨਝਨਾਹਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਪਕੜ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸੋਜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
