ਗੁਰਦੇ ਅਤੇ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਕਿਉਂ ਬਣਦੀ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ

ਸਿਹਤ: ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ (Kidney stone) ਅਤੇ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ (Gallbladder stone) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਉਦੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਆਕਸਲੇਟ, ਯੂਰਿਕ ਐਸਿਡ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੂਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਛੋਟੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਬਹੁਤ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ, ਵੱਧ ਮਾਸ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਮੋਟਾਪਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਪਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਿੱਤ (bile) ਵਿੱਚ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਜਾਂ ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ ਵੱਧ ਜਾਣ ਜਾਂ ਪਿੱਤਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣਾ, ਵੱਧ ਚਰਬੀ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ:

• ਦਿਨ ਭਰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 2–3 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣ ’ਤੇ ਲੋੜ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਸੀਮਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੋ।
• ਨਮਕ ਘੱਟ ਰੱਖੋ; ਪੈਕਟ ਵਾਲੇ ਨਮਕੀਨ, ਚਿਪਸ, ਅਚਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਕਰੋ।
• ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਖਾਓ।
• ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਵਾਲਾ ਆਮ ਭੋਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਦਹੀਂ, ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੋ। ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਮੁਤਾਬਕ ਖੁਰਾਕ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
• ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖੇ ਨਾ ਰਹੋ ਅਤੇ ਭਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਾਓ; ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ weight loss ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੁਰਨਾ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।
• ਸਰੋਂ ਜਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦਾ ਤੇਲ ਵੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋ; ਬਹੁਤ ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਰੱਖੋ।

ਜੇ ਕਮਰ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਖੂਨ, ਬੁਖਾਰ, ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ। ਸੱਜੇ ਉੱਪਰਲੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦੀ ਪੇਚੀਦਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਪੱਥਰੀ ਨੂੰ ਘੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।