ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੋ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ।
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ
ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 4.1 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੀਸਮੋਲੋਜੀ (ਐਨ.ਸੀ.ਐਸ.) ਮੁਤਾਬਕ, ਭੂਚਾਲ ਸਿਰਫ਼ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ। ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ 33.74° ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ 65.70° ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 4.2 ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 3.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਕਸਰ ਭੂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਯੂ.ਐਨ.ਓ.ਸੀ.ਐਚ.ਏ. ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਢਾਂਚੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨਾਜੁਕ ਹੈ।
ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਝਟਕੇ
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ 3.5 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 65 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸਦਾ ਕੇਂਦਰ 23.70° ਉੱਤਰੀ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼ ਅਤੇ 93.79° ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ ‘ਤੇ ਸੀ।
ਹਾਲੀਆ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਭੂਚਾਲ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 3.3 ਤੀਬਰਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ 4.8 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲਾ ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ ਭੂਚਾਲ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸਿੱਧੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿਆਂਮਾਰ ਭਾਰਤੀ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਅਨ, ਸੁੰਡਾ ਅਤੇ ਬਰਮਾ—ਚਾਰ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਲਗਭਗ 1,400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਸਾਗਿੰਗ ਫਾਲਟ ਸਾਗਿੰਗ, ਮਾਂਡਲੇ, ਬਾਗੋ ਅਤੇ ਯਾਂਗੂਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂ.ਐਚ.ਓ.) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪਦਿਕ, ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
