ਪੰਜਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਨਿਰਯਾਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਹੁਣ 158.32 ਦੇ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ ₹56,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਤੋਂ ਚੌਲ, ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ, ਟਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਟਿਵ ਪਾਰਟਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਕੇ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਨ। 2024 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 15.52% ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਏਈ 7.35% ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਰਿਹਾ।
ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਸਾਈਕਲ, ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਮੋਹਾਲੀ ਤੋਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਾਮਾਨ, ਜਦਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਤਪਾਦ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ 14.65 ਲੱਖ MSME ਇਕਾਈਆਂ ਰਾਜ ਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤਣਾਅ, ਦੂਰ ਦਰਾਜ਼ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਰਗੇ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੀਮਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੀਨਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
