ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ‘ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਚਕਾਂਕ’, ਸਰਵਿਸ ਸੈਕਟਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ’ਤੇ ਰਹੇਗੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਨਜ਼ਰ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ‘ਇੰਡੈਕਸ ਆਫ਼ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ’ (ISP) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਵਾਧੇ ਜਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ।

ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoSPI) ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਸੂਚਕਾਂਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਚਕਾਂਕ (IIP) ਦੀ ਤਰਜ਼ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ IIP ਰਾਹੀਂ ਉਦਯੋਗ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ISP ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਨਵੇਂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਬੀਮਾ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਹਿਮ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਟੇ ਦੀ ਸੀਮਤ ਉਪਲਬਧਤਾ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ISP ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਵਰ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਝਾਅ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪਹਿਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 19 ਸੇਵਾ ਉਪ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਸਮੀ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣ, ਨਵੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।