‘ਚਿੱਟਾ ਸੋਨਾ’ ਫਿਰ ਬਣੇਗਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਸਹਾਰਾ? ਕਪਾਹ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ “ਚਿੱਟਾ ਸੋਨਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਫਸਲ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅੱਜ ਹਾਲਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਗੁਲਾਬੀ ਸੁੰਡੀ, ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਨੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਗੋਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਲੋ ਕਪਾਹ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਧਾਗਾ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਮੁੱਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ, ਸਮਾਰਟ ਸੈਂਸਰਾਂ ਨਾਲ ਫਸਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਪਾਹ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਕੇ ਲਾਗਤ ਘਟਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤੀ, ਬਿਹਤਰ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ “ਚਿੱਟਾ ਸੋਨਾ” ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।