“ਜੰਗ ਦਾ ਖੌਫ: ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਦਰਦ — ‘ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਇਸਨੂੰ ਖੇਡ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ’”

15.04.2026

“ਜੰਗ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਹਮਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼-ਵਿਰਾਮ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਿਆ।”

ਅਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸੀ, ਕੋਈ ਡਰ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਹਰ ਛੋਟੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।”

ਈਰਾਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਫੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ 4 ਲੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਲੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖ ਰਹੀਆਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ “ਹਾਈਪਰ ਅਰਾਊਜ਼ਲ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੋਸਟ ਟ੍ਰੌਮੈਟਿਕ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਡਿਸਆਰਡਰ (ਪੀਟੀਐੱਸਡੀ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਲੀ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਗੌਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੰਗ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਛੀਣ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਫਾਈਟਰ ਜੈੱਟ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”