ਘਮੰਡ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਘਮੰਡੀ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਮਝਦਾਰ, ਤਾਕਤਵਰ, ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਕਾਬਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਧਨ, ਅਹੁਦਾ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਅੱਜ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਧਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਕੱਲ੍ਹ ਉਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਮੰਡ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਘਮੰਡੀ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਅਕਸਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਦਾ ਹੈ।
ਘਮੰਡ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘਮੰਡੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਧਨ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਨਿਮਰ ਇਨਸਾਨ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਮਰਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਮੰਡ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕੱਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਘਮੰਡ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
